Wat zijn slaapproblemen bij ouderen?

Wat zijn slaapproblemen bij ouderen?

Naarmate je ouder wordt, verandert je slaap. Je kunt eerder wakker worden, vaker kort wakker zijn gedurende de nacht en merken dat je slaap wat lichter wordt.

Dat betekent niet automatisch dat je slecht slaapt of een slaapstoornis hebt. Een deel van deze veranderingen hoort bij het ouder worden.

Tegelijkertijd komen bepaalde slaapproblemen en slaapstoornissen vaker voor op latere leeftijd. Ook lichamelijke klachten, medicatie, minder beweging of veranderingen in je dagritme kunnen invloed hebben op je slaap.

Het belangrijkste onderscheid is daarom niet alleen hoeveel uur je slaapt. Veel belangrijker is hoe je overdag functioneert en of je slaap structureel voor problemen zorgt.

Waarom verandert je slaap als je ouder wordt?

Onze slaap verandert gedurende ons hele leven. Bij het ouder worden zien we een aantal veranderingen die heel normaal kunnen zijn.

1. Je slaap wordt vaak wat lichter

Met het ouder worden verandert de opbouw van je slaap. Gemiddeld neemt de hoeveelheid diepe slaap af en wordt de slaap wat lichter.

Dat betekent niet automatisch dat je slaap onvoldoende is. Het is een normale verandering die bij het ouder worden kan horen.

2. Je wordt vaker wakker

Ook korte momenten van wakker zijn gedurende de nacht komen vaker voor.

Soms merk je daar nauwelijks iets van. Maar als je vervolgens lang wakker ligt en steeds meer bezig raakt met de vraag of je nog wel genoeg slaap krijgt, kan zo’n normaal wakker moment uiteindelijk wel een probleem worden.

Juist de manier waarop je met wakker liggen omgaat, kan dan belangrijk worden.

3. Je slaapritme kan naar voren verschuiven

Bij veel mensen verschuift het slaap-waakritme met het ouder worden wat naar voren.

Je wordt ’s avonds eerder slaperig en bent ’s ochtends mogelijk eerder wakker dan vroeger. Ook dit hoeft op zichzelf geen probleem te zijn

Pas wanneer jouw slaapritme niet meer aansluit bij jouw leven of wanneer je overdag onvoldoende functioneert, wordt het relevant om verder te kijken.

4. Andere factoren gaan vaker meespelen

Niet iedere verandering in slaap wordt rechtstreeks veroorzaakt door leeftijd.

Lichamelijke klachten, pijn, medicatie, minder bewegen, minder blootstelling aan daglicht, dutjes overdag en veranderingen in je dagelijkse structuur kunnen allemaal invloed hebben op je slaap.

Ook aandoeningen die vaker voorkomen op latere leeftijd kunnen de nachtrust verstoren.

Waarom moet je als je ouder wordt vaker naar het toilet?

’s Nachts wakker worden om te plassen komt vaker voor op hogere leeftijd. Dit wordt ook wel nycturie of nocturie genoemd.

Daar kunnen verschillende oorzaken voor zijn. Veranderingen in de blaasfunctie kunnen een rol spelen, maar bijvoorbeeld ook medicatie, prostaatproblemen, bepaalde aandoeningen en de hoeveelheid en timing van wat je drinkt.

Er is bovendien een belangrijk verschil tussen wakker worden omdat je moet plassen en gaan plassen omdat je toch al wakker bent

Als je iedere nacht meerdere keren naar het toilet moet en dit jouw slaap duidelijk verstoort, is het verstandig om dit met je huisarts te bespreken.

Slaapstoornissen die vaker voorkomen bij ouderen

Niet ieder slaapprobleem op latere leeftijd hoort simpelweg bij het ouder worden. Sommige slaapstoornissen komen vaker voor naarmate je ouder wordt.

Slaapapneu

Bij obstructieve slaapapneu wordt de ademhaling tijdens de slaap herhaaldelijk beperkt of tijdelijk onderbroken doordat de bovenste luchtweg vernauwt of afsluit

Snurken, ademstops die door een partner worden opgemerkt, wakker worden met een droge mond of hoofdpijn en duidelijke slaperigheid overdag kunnen redenen zijn om dit verder te laten onderzoeken.

Slapeloosheid

Bij slapeloosheid heb je regelmatig moeite met inslapen, doorslapen of word je eerder wakker dan je zou willen. Daarbij zijn er ook klachten overdag.

Een belangrijke valkuil is om steeds meer tijd in bed door te brengen om slaap in te halen. Dat klinkt logisch, maar kan slapeloosheid juist in stand houden.

Bij langdurige slapeloosheid is cognitieve gedragstherapie voor insomnia, CGT-I, de voorkeursbehandeling.

Restless Legs Syndroom

Bij het Restless Legs Syndroom ervaar je een sterke drang om je benen te bewegen, vaak samen met een vervelend of onrustig gevoel.

De klachten ontstaan vooral tijdens rust, zijn meestal sterker in de avond of nacht en verminderen tijdelijk wanneer je beweegt.

Periodieke beenbewegingen tijdens de slaap

Hierbij bewegen de benen herhaaldelijk tijdens de slaap. Je merkt dit zelf lang niet altijd. Soms valt het vooral een partner op.

Beenbewegingen tijdens de slaap betekenen overigens niet automatisch dat je een slaapstoornis hebt. Ze worden pas echt relevant wanneer ze samenhangen met klachten of verstoring van de slaap.

Wat kun je zelf doen als je slaap verandert?

Je hoeft normale veranderingen in je slaap niet voortdurend te corrigeren. Hoe harder je probeert om je slaap perfect te krijgen, hoe meer aandacht en druk er rondom slapen kan ontstaan.

Een paar basisprincipes kunnen wel helpen.

1. Houd voldoende structuur in je dag

Een redelijk vast moment van opstaan helpt je biologische klok. Ook voldoende activiteit en daglicht overdag ondersteunen een duidelijk verschil tussen dag en nacht.

Je hoeft daarvoor niet iedere dag exact op dezelfde minuut op te staan. Het gaat vooral om regelmaat.

2. Blijf overdag actief

Bewegen is niet alleen belangrijk voor je lichamelijke gezondheid, maar hangt ook samen met een betere slaap. Een dagelijkse wandeling, fietsen, sporten of andere vormen van beweging kunnen al helpen.

3. Ga niet steeds eerder naar bed omdat je moe bent

Als je slecht hebt geslapen, kan het logisch voelen om de volgende avond veel eerder naar bed te gaan.

Maar wanneer je langere tijd wakker in bed ligt, kan dat juist averechts werken. Ga daarom vooral naar bed wanneer je voldoende slaperig bent.

4. Let op dutjes overdag

Een dutje is niet per definitie verkeerd.

Maar als je ’s avonds moeilijk in slaap valt en overdag regelmatig of langdurig slaapt, kan het verstandig zijn om te kijken of die dutjes jouw slaapdruk voor de nacht verminderen.

5. Zorg voor voldoende licht overdag

Licht is een belangrijke tijdgever voor je biologische klok. Probeer daarom overdag voldoende buiten te komen. Vooral wanneer je veel binnen zit, kan dit relevant zijn.

’s Avonds hoef je niet bang te zijn voor ieder beeldscherm of voor blauw licht. Heel fel licht kan je biologische klok beïnvloeden, maar ontspannen televisie kijken of je telefoon gebruiken betekent niet automatisch dat je daardoor slecht zult slapen.

6. Kijk verder dan alleen het aantal uren slaap

Je hoeft niet iedere nacht een bepaald aantal uren te halen om goed te slapen.

Slaapbehoefte verschilt per persoon en verandert gedurende het leven. Kijk daarom niet alleen naar de klok, maar vooral naar hoe je overdag functioneert.

Kun je je redelijk concentreren, heb je voldoende energie voor jouw dagelijkse activiteiten en voel je je niet voortdurend slaperig, dan zegt dat vaak meer dan één getal op je slaaptracker.

Wanneer is het verstandig om hulp te zoeken?

Af en toe slecht slapen of ’s nachts wakker worden betekent niet direct dat er iets mis is.

Het wordt belangrijker om hulp te zoeken wanneer je gedurende langere tijd slecht slaapt en daar overdag duidelijk last van hebt.

Denk bijvoorbeeld aan aanhoudende vermoeidheid, ernstige slaperigheid, concentratieproblemen, regelmatig in slaap vallen overdag of moeite om jouw dagelijkse activiteiten vol te houden.

Ook luid snurken in combinatie met ademstops, opvallend onrustige benen of vaak moeten plassen gedurende de nacht zijn redenen om dit met een huisarts te bespreken.

Conclusie

Je slaap verandert als je ouder wordt. Je slaap kan wat lichter worden, je kunt vaker wakker zijn en je slaapritme kan wat naar voren verschuiven.

Dat zijn niet automatisch tekenen dat je slecht slaapt.

Het wordt vooral relevant wanneer je slaap langere tijd problemen geeft en je daar overdag last van hebt. Misschien functioneer je nog redelijk, maar merk je dat concentreren meer moeite kost en je energie steeds minder wordt. Of je bent inmiddels zo moe dat werk, sociale activiteiten of dagelijkse taken steeds moeilijker vol te houden zijn.

In beide situaties is het verstandig om niet alleen te kijken naar hoeveel uur je slaapt, maar naar het hele plaatje.

Wil jij weten hoe jouw slaap ervoor staat?

Met onze gratis SlaapTest krijg je meer inzicht in de ernst van jouw slaapproblemen en de invloed daarvan op je dagelijks functioneren.

Ga direct naar de GRATIS SlaapTest