Wat is een verzwaringsdeken?

Wat is een verzwaringsdeken?

Een verzwaringsdeken is een deken die zwaarder is dan een gewoon dekbed. Het extra gewicht wordt meestal gelijkmatig over de deken verdeeld door kleine vakken met bijvoorbeeld glasparels of kunststof korrels.

Wanneer je onder de deken ligt, geeft deze daardoor druk op verschillende delen van je lichaam.

Sommige mensen ervaren die druk als prettig, rustgevend of geborgen. Daarom worden verzwaringsdekens onder andere gebruikt door mensen die moeite hebben met ontspannen of slapen.

Een verzwaringsdeken kan prettig aanvoelen, maar is geen bewezen standaardbehandeling voor slapeloosheid.

Hoe werkt een verzwaringsdeken?

Het idee achter een verzwaringsdeken wordt vaak gekoppeld aan diepe drukstimulatie. Daarbij wordt gelijkmatige druk op het lichaam toegepast.

Er bestaan verschillende theorieën over waarom sommige mensen dit als ontspannend ervaren.

Je leest bijvoorbeeld regelmatig dat een verzwaringsdeken het zenuwstelsel kalmeert, cortisol verlaagt of bepaalde stoffen in de hersenen verhoogt.

Daar moeten we voorzichtig mee zijn.

Dat er een mogelijke verklaring bestaat voor een effect, betekent nog niet dat deze werking bij mensen overtuigend is aangetoond.

Wat we wel weten, is dat sommige mensen de druk van een verzwaringsdeken prettig vinden.

Helpt een verzwaringsdeken bij slaapproblemen?

Hier wordt steeds meer onderzoek naar gedaan.

Bij volwassenen zijn onderzoeken verschenen waarin mensen met een verzwaringsdeken verbeteringen in bepaalde slaapklachten rapporteerden.

Tegelijkertijd is het totale wetenschappelijke bewijs nog beperkt. Onderzoeken zijn relatief klein, verschillen sterk van elkaar en laten niet allemaal dezelfde resultaten zien.

We kunnen daarom niet stellen dat een verzwaringsdeken ervoor zorgt dat je sneller in slaap valt, langer slaapt of meer diepe slaap krijgt.

Dat betekent niet dat een verzwaringsdeken niets kan doen. Als jij de druk prettig vindt en merkt dat je daardoor gemakkelijker ontspant, kan de deken voor jou een fijn hulpmiddel zijn.

Dat persoonlijke effect is alleen iets anders dan zeggen dat een verzwaringsdeken slapeloosheid behandelt.

En hoe zit het met stress en onrust?

Ook hiervoor zijn aanwijzingen dat sommige mensen baat kunnen hebben bij een verzwaringsdeken.

Onderzoek bij mensen met verschillende psychische aandoeningen laat bijvoorbeeld mogelijke vermindering van angstklachten zien.

Maar ook hier geldt dat het onderzoek nog beperkt is.

Een verzwaringsdeken kan daarom iets zijn wat je prettig vindt gebruiken wanneer je onrustig bent, maar moet niet worden gezien als behandeling voor angst, stress, ADHD, autisme of andere aandoeningen.

Werkt een verzwaringsdeken bij kinderen met autisme of ADHD?

Verzwaringsdekens worden regelmatig genoemd bij autisme, ADHD en problemen met prikkelverwerking. Dat betekent niet automatisch dat bewezen is dat kinderen hierdoor beter slapen.

In onderzoek bij kinderen met autisme werd bijvoorbeeld geen duidelijke verbetering gevonden in slaapduur, inslaaptijd of nachtelijk wakker worden.

Opvallend was wel dat veel kinderen en ouders de verzwaringsdeken prettig vonden. Dat onderscheid is belangrijk. Iets kan prettig voelen zonder dat het objectief de slaap verbetert.

Bij kinderen is bovendien extra voorzichtigheid nodig. Een kind moet de deken zelfstandig kunnen verwijderen en het gewicht mag de bewegingsvrijheid of ademhaling niet belemmeren.

Overweeg je een verzwaringsdeken voor een kind of voor iemand met lichamelijke of medische beperkingen? Bespreek dit dan eerst met een passende zorgprofessional.

Wat is het juiste gewicht van een verzwaringsdeken?

Vaak wordt geadviseerd om een verzwaringsdeken te kiezen van ongeveer 10 procent van het lichaamsgewicht.

Dat klinkt als een heel precieze regel, maar daarvoor bestaat geen sterke wetenschappelijke onderbouwing als universeel ideaal gewicht.

Er is dus niet één percentage dat voor iedereen het beste werkt. Comfort en veiligheid zijn belangrijker dan het exact volgen van een rekensom.

De deken moet zwaar genoeg zijn om prettig aan te voelen, maar niet zo zwaar dat bewegen, draaien of zelfstandig onder de deken vandaan komen moeilijk wordt.

Welke materialen worden gebruikt?

Verzwaringsdekens bestaan meestal uit verschillende vakken waarin het verzwarende materiaal wordt verdeeld. Daarvoor kunnen bijvoorbeeld glasparels of kunststof korrels worden gebruikt.

De vakverdeling voorkomt dat al het gewicht naar één kant van de deken verschuift. Daarnaast verschillen dekens in materiaal, warmte, formaat en wasbaarheid.

Het aantal lagen zegt daarbij niet automatisch iets over hoe goed een verzwaringsdeken werkt. Een deken met zeven lagen is dus niet per definitie beter of effectiever dan een deken met minder lagen.

Kan een verzwaringsdeken je slaap juist in de weg zitten?

Dat kan. Niet iedereen vindt extra gewicht prettig.  Je kunt het bijvoorbeeld te zwaar, beklemmend of te warm vinden. Zeker wanneer je het ’s nachts snel warm hebt, kan het materiaal van de deken belangrijk zijn.

Een verzwaringsdeken hoeft daarom niet voor iedereen geschikt te zijn. En er speelt nog iets.  Wanneer je al langere tijd slecht slaapt, is het verleidelijk om steeds nieuwe hulpmiddelen te proberen.

• Een ander kussen.
• Een supplement.
• Een slaaptracker.
• Een verzwaringsdeken.

Dat is begrijpelijk. Je wilt uiteindelijk gewoon weer slapen. Maar probeer te voorkomen dat de deken een nieuwe voorwaarde voor slaap wordt.

“Ik kan alleen slapen als ik mijn verzwaringsdeken heb” kan uiteindelijk juist weer extra druk rondom slaap creëren.

Heb je een verzwaringsdeken nodig om goed te slapen?

Nee.

Vind je een verzwaringsdeken prettig? Dan is er niets mis mee om hem te gebruiken, zolang dat voor jou veilig en comfortabel is.

Maar je lichaam heeft geen verzwaringsdeken nodig om te kunnen slapen. Dat onderscheid wordt belangrijk wanneer je al weken of maanden slecht slaapt.

Misschien red je het overdag nog, maar kost concentreren steeds meer moeite, ben je sneller geïrriteerd en merk je dat je energie steeds verder afneemt.

Of misschien ben je inmiddels zo uitgeput dat werken, je gezin of gewone dagelijkse dingen nauwelijks meer lukken. Dan is het belangrijk om niet alleen naar hulpmiddelen te blijven zoeken.

Bij langdurige slapeloosheid kunnen bijvoorbeeld spanning rondom slaap, veel tijd in bed doorbrengen, slaap proberen in te halen, dutjes en voortdurend controleren of je wel goed genoeg slaapt het probleem in stand houden.

Een verzwaringsdeken verandert deze processen niet automatisch. Bij langdurige slapeloosheid is cognitieve gedragstherapie voor insomnie, CGT-I, een bewezen effectieve behandeling.

Conclusie

Een verzwaringsdeken is een zwaardere deken die gelijkmatige druk op het lichaam geeft.

Sommige mensen ervaren die druk als prettig en rustgevend. Er zijn ook onderzoeken waarin positieve effecten op bepaalde slaap- en angstklachten worden gevonden.

Het wetenschappelijke bewijs is op dit moment echter nog te beperkt om een verzwaringsdeken als bewezen behandeling voor slapeloosheid te beschouwen.

Gebruik hem daarom vooral wanneer je hem prettig vindt. Niet omdat je hem nodig zou hebben om goed te kunnen slapen.

Wil je meer weten over verzwaringdekens? Check dan ons vergelijkingsartikel: Beste verzwaringsdeken