Wat is Zolpidem?

Wat is zolpidem (Stilnoct)?

Zolpidem, onder andere bekend onder de merknaam Stilnoct, is een slaapmiddel dat wordt gebruikt voor de kortdurende behandeling van ernstige slapeloosheid bij volwassenen.

Zolpidem is geen benzodiazepine, maar behoort wel tot de benzodiazepine-agonisten. Deze middelen hebben een andere chemische structuur, maar grijpen aan op hetzelfde GABA-systeem in de hersenen. 

Het middel kan ervoor zorgen dat je gemakkelijker in slaap valt.

Zolpidem kan tijdelijk invloed hebben op de slaap, maar is geen structurele behandeling voor langdurige slapeloosheid.

 

Hoe werkt zolpidem? 

Zolpidem versterkt via de GABA-A-receptor de remmende werking van GABA in de hersenen.

GABA is een neurotransmitter die de activiteit van zenuwcellen afremt. Hierdoor heeft zolpidem een sederende en slaapbevorderende werking.

Je kunt daardoor slaperiger worden en gemakkelijker in slaap vallen.

Dat betekent niet automatisch dat je natuurlijke slaap wordt hersteld, je dieper slaapt of dat de kwaliteit van je slaap structureel verbetert.

Een slaapmiddel kan slaap tijdelijk beïnvloeden. Dat is iets anders dan het behandelen van de processen die langdurige slapeloosheid in stand houden.

 

Wanneer wordt zolpidem gebruikt? 

Slaapmedicatie is niet de eerste behandeling bij slapeloosheid.

Bij kortdurende slapeloosheid met een duidelijke aanleiding en hoge lijdensdruk kan een arts in uitzonderingssituaties besluiten tijdelijk een slaapmiddel voor te schrijven.

Wanneer daarvoor medicatie wordt gebruikt, behoort zolpidem samen met onder andere temazepam, lormetazepam en zopiclon tot de kortwerkende middelen die kunnen worden overwogen. 

Het gebruik moet daarbij zo kort mogelijk blijven.

Zolpidem is dus niet bedoeld als dagelijkse, langdurige oplossing voor slapeloosheid.

 

Zolpidem en langdurige slapeloosheid

Wanneer je al langere tijd slecht slaapt, kan een slaapmiddel aantrekkelijk worden. Na een periode van wakker liggen wil je uiteindelijk vooral één ding: slapen.

Maar bij langdurige slapeloosheid kunnen verschillende processen ervoor zorgen dat slecht slapen blijft bestaan.

Denk bijvoorbeeld aan spanning rondom slaap, langer in bed liggen, slaap proberen in te halen, overdag slapen, voortdurend controleren hoe je hebt geslapen of steeds harder proberen om slaap af te dwingen.

Zolpidem verandert deze onderliggende processen niet automatisch.

Het middel kan tijdelijk het inslapen bevorderen. Dat is iets anders dan het behandelen van de factoren die ervoor zorgen dat slapeloosheid blijft bestaan.

 

Hoeveel effect heeft zolpidem op slaap? 

Slaapmiddelen kunnen effect hebben, maar het is belangrijk om dat effect niet groter te maken dan het is.

Onderzoek naar kortwerkende benzodiazepine-agonisten laat zien dat deze middelen gemiddeld de tijd tot het inslapen verkorten en de totale slaapduur enigszins kunnen verlengen.

Dat kan voor iemand die tijdelijk ernstig slecht slaapt betekenisvol zijn. Maar slaapmedicatie zorgt niet automatisch voor een betere of meer herstellende slaap.

Bovendien kan het gewenste effect bij regelmatig gebruik afnemen, terwijl bijwerkingen kunnen blijven bestaan. Daarom worden deze middelen alleen in specifieke situaties en zo kort mogelijk gebruikt.

 

Bijwerkingen van zolpidem

Zolpidem kan verschillende bijwerkingen veroorzaken.

Denk bijvoorbeeld aan:

  • slaperigheid of sufheid overdag
  • vermoeidheid
  • hoofdpijn
  • duizeligheid
  • misselijkheid of andere maag-darmklachten
  • problemen met concentratie of geheugen
  • verwardheid

Daarnaast kunnen bijzondere gedragingen tijdens de slaap voorkomen. Er zijn bijvoorbeeld gevallen bekend van slaapwandelen en andere activiteiten terwijl iemand niet volledig wakker is.

Dat kan gaan om eten, rondlopen of andere handelingen waarvan iemand zich later niets of weinig herinnert.

Dit kan gevaarlijke situaties opleveren. 

Heb je tijdens het gebruik van zolpidem dergelijk gedrag ervaren, neem dan contact op met je arts.

 

Gewenning en afhankelijkheid

Ook bij zolpidem kunnen tolerantie en lichamelijke afhankelijkheid ontstaan. Bij tolerantie neemt het effect af doordat het lichaam aan het middel went. 

Na langer gebruik kan plotseling stoppen ontwenningsverschijnselen veroorzaken. Ook kunnen slaapproblemen tijdelijk sterker terugkomen. Dit wordt ook wel reboundslapeloosheid genoemd.

Dat betekent niet automatisch dat je lichaam zonder zolpidem niet meer kan slapen. Het lichaam kan wel gewend zijn geraakt aan het geneesmiddel, waardoor stoppen tijdelijk klachten kan geven.

Gebruik zolpidem daarom altijd volgens het voorschrift van je arts. 

Gebruik je het middel al langere tijd en wil je minderen of stoppen? Bespreek dit dan met je arts en stop niet plotseling op eigen initiatief.

 

Zolpidem en alcohol 

Zolpidem en alcohol hebben allebei een dempende werking op het centrale zenuwstelsel. Door ze te combineren kunnen de versuffende effecten sterker worden en kunnen gevaarlijke situaties ontstaan.

Ook combinaties met andere geneesmiddelen die het centrale zenuwstelsel onderdrukken kunnen extra risico’s geven.

Volg daarom altijd de instructies van je arts en apotheker over het combineren van zolpidem met alcohol of andere geneesmiddelen.

 

Wat helpt bij langdurige slapeloosheid?

Een aantal slechte nachten betekent niet automatisch dat je een slaapstoornis hebt. Slaap kan tijdelijk slechter worden tijdens bijvoorbeeld een stressvolle of emotionele periode en zich daarna weer herstellen.

Wanneer je weken of maanden slecht slaapt en daar overdag last van krijgt, ligt dat anders. 

Misschien functioneer je nog en lukt het om te werken en thuis alles te blijven doen, maar kost het steeds meer energie. Je concentratie neemt af, je bent sneller geïrriteerd of je merkt dat je steeds meer op wilskracht doet.

Of misschien ben je inmiddels zo uitgeput dat werken, zorgen voor je gezin of andere dagelijkse activiteiten steeds moeilijker worden.

Dan is het belangrijk om verder te kijken dan alleen naar iets waarmee je vannacht gemakkelijker in slaap kunt vallen. 

Bij aanhoudende slapeloosheid ligt de nadruk op een gedragsmatige behandeling. Cognitieve gedragstherapie voor insomnie, CGT-I, is een bewezen effectieve behandeling voor langdurige slapeloosheid.

Daarbij wordt gekeken naar de processen, gedachten en gedragingen die ervoor kunnen zorgen dat slecht slapen blijft bestaan.

 

Conclusie

Zolpidem is een kortwerkende benzodiazepine-agonist die in specifieke situaties kortdurend kan worden gebruikt bij ernstige slapeloosheid.

Het middel kan het inslapen bevorderen, maar behandelt daarmee niet automatisch de processen die langdurige slapeloosheid in stand houden.

Daarnaast kunnen bijwerkingen, tolerantie en lichamelijke afhankelijkheid ontstaan. Ook kunnen bijzondere gedragingen tijdens de slaap voorkomen.

Gebruik zolpidem daarom alleen volgens het voorschrift van je arts en verander of stop het gebruik niet op eigen initiatief.

Wanneer je langdurig slecht slaapt, is het belangrijk om verder te kijken dan alleen naar een manier om vannacht sneller in slaap te vallen. 

Een slaapmiddel kan tijdelijk helpen. Structureel herstellen van slapeloosheid vraagt om het begrijpen en aanpakken van wat ervoor zorgt dat het slaapprobleem blijft bestaan.

Reactie plaatsen