Wat zijn Barbituraten?

Wat zijn barbituraten?

Barbituraten zijn geneesmiddelen die een sterk dempende werking hebben op het centrale zenuwstelsel. Ze werden vroeger onder andere gebruikt als slaapmiddel, kalmeringsmiddel en bij narcose.

Voor de behandeling van slaapproblemen worden barbituraten tegenwoordig niet meer regulier gebruikt. Een belangrijke reden daarvoor is het risico op ernstige bijwerkingen, afhankelijkheid en overdosering.

Hoe werken barbituraten?

Barbituraten versterken de remmende werking van GABA in de hersenen. GABA is een neurotransmitter die de activiteit van zenuwcellen vermindert.

Hierdoor wordt het centrale zenuwstelsel onderdrukt.

Afhankelijk van het middel en de dosering kan dit leiden tot slaperigheid en sedatie, maar bij hogere doseringen ook tot ernstige onderdrukking van belangrijke lichaamsfuncties.

Dat maakt barbituraten aanzienlijk risicovoller dan een gewoon middel dat je helpt ontspannen.

Waarvoor werden barbituraten gebruikt?

Barbituraten zijn in het verleden voor verschillende medische doeleinden gebruikt.

Slaapmiddel: Barbituraten werden vroeger voorgeschreven bij slapeloosheid vanwege hun sterk sederende werking.

Kalmeringsmiddel: Ze werden gebruikt om angst en onrust te verminderen.

Narcose: Bepaalde barbituraten zijn gebruikt binnen de anesthesie.

Epilepsie: Sommige barbituraten worden nog gebruikt bij bepaalde vormen van epilepsie.

Barbituraten en slaap

Barbituraten kunnen ervoor zorgen dat je slaperig wordt en gemakkelijker in slaap valt.

Maar iemand verdoven of suf maken is niet hetzelfde als het herstellen van natuurlijke slaap.

Bij langdurige slapeloosheid ligt het probleem meestal niet simpelweg in een tekort aan een kalmerende stof. Verschillende processen kunnen ervoor zorgen dat slecht slapen blijft bestaan, zoals spanning rondom slaap, langer in bed liggen, slaap proberen in te halen en steeds harder proberen om slaap af te dwingen.

Een sterk slaapmiddel pakt deze processen niet automatisch aan.

Risico’s van barbituraten

Een belangrijk risico van barbituraten is dat het verschil tussen een werkzame en gevaarlijke hoeveelheid relatief klein kan zijn.

Een te hoge dosering kan leiden tot ernstige onderdrukking van het centrale zenuwstelsel en de ademhaling. Een overdosis kan levensbedreigend zijn.

Daarnaast kunnen bij herhaald gebruik tolerantie en lichamelijke afhankelijkheid ontstaan. Dat betekent onder andere dat steeds meer van het middel nodig kan zijn voor hetzelfde effect en dat stoppen ontwenningsverschijnselen kan veroorzaken.

Het combineren van barbituraten met andere middelen die het centrale zenuwstelsel onderdrukken kan de risico’s verder vergroten.

Waarom worden barbituraten niet meer gebruikt als slaapmiddel?

Voor slapeloosheid zijn barbituraten grotendeels vervangen door andere geneesmiddelen.

Maar ook dat betekent niet dat de huidige slaapmedicatie een goede structurele oplossing is voor langdurige slapeloosheid.

In Nederland wordt slaapmedicatie bij slapeloosheid doorgaans afgeraden. Alleen bij kortdurende slapeloosheid met een duidelijke aanleiding en hoge lijdensdruk kan een arts in bepaalde situaties besluiten tijdelijk slaapmedicatie voor te schrijven.

Ook moderne slaapmiddelen kunnen namelijk nadelen hebben, waaronder bijwerkingen, gewenning en afhankelijkheid.

Wat helpt bij langdurige slapeloosheid?

Wanneer je al langere tijd moeilijk in slaap valt, regelmatig wakker ligt of te vroeg wakker wordt, is alleen het onderdrukken van de klachten meestal niet de beste aanpak.

Zeker wanneer je overdag steeds vermoeider raakt, moeite krijgt met concentreren, sneller geïrriteerd bent of merkt dat slaap steeds meer je dagelijks leven bepaalt, is het belangrijk om te onderzoeken wat het slaapprobleem in stand houdt.

Bij aanhoudende slapeloosheid ligt de nadruk daarom op een gedragsmatige behandeling. Cognitieve gedragstherapie voor insomnie, CGT I, is hierbij een belangrijke bewezen behandeling.

Daarbij wordt niet geprobeerd om slaap met een middel af te dwingen, maar wordt gekeken naar de processen en gedragingen die ervoor zorgen dat slapen niet meer vanzelf gaat.

Conclusie

Barbituraten zijn sterk dempende geneesmiddelen die vroeger onder andere als slaapmiddel werden gebruikt.

Vanwege het risico op ernstige bijwerkingen, overdosering en afhankelijkheid worden ze tegenwoordig niet meer regulier gebruikt voor de behandeling van slapeloosheid.

Dat er inmiddels andere slaapmiddelen bestaan, betekent niet dat medicatie automatisch de beste oplossing is.

Bij langdurige slapeloosheid is het belangrijker om te onderzoeken waarom je slaap verstoord blijft en welke factoren het probleem in stand houden.

Het doel is uiteindelijk niet om jezelf iedere avond met een middel in slaap te krijgen, maar om de omstandigheden te herstellen waarin slaap weer zoveel mogelijk vanzelf kan ontstaan.