Wat is de diepe slaapfase?

Wat is de diepe slaapfase?

Diepe slaap is een van de slaapstadia die je gedurende de nacht meerdere keren kunt doorlopen.

In de slaapwetenschap wordt deze fase N3 genoemd. Het is het diepste stadium van de non REM slaap en wordt ook wel slow wave sleep genoemd, vanwege de langzame hersengolven die tijdens deze fase duidelijk zichtbaar zijn.

Diepe slaap wordt vaak neergezet als de belangrijkste of meest herstellende slaapfase. Maar ook de andere slaapstadia hebben belangrijke functies.

Diepe slaap speelt een belangrijke rol bij verschillende herstelprocessen, maar dat betekent niet dat lichte slaap of REM slaap minder belangrijk zijn. Gezonde slaap bestaat juist uit verschillende slaapstadia die elkaar gedurende de nacht afwisselen.

Wat gebeurt er tijdens diepe slaap?

Tijdens N3 verandert de activiteit in je hersenen. Langzame hersengolven, ook wel deltagolven genoemd, worden duidelijk aanwezig.

Je hartslag en ademhaling zijn doorgaans rustig en je spieren zijn ontspannen. Ook ben je tijdens diepe slaap meestal moeilijker wakker te maken dan tijdens de lichtere slaapstadia.

Word je toch plotseling wakker uit diepe slaap, dan kun je je tijdelijk suf of gedesoriënteerd voelen. Dit wordt slaapinertie genoemd.

Diepe slaap komt vooral voor in het eerste deel van de nacht. Naarmate de nacht vordert, neemt het aandeel diepe slaap meestal af en worden periodes met REM slaap langer.

Wat gebeurt er met je lichaam tijdens diepe slaap?

Tijdens de slaap vinden allerlei lichamelijke herstelprocessen plaats. Diepe slaap speelt daarbij een belangrijke rol.

Zo is de afgifte van groeihormoon sterk gekoppeld aan diepe slaap. Groeihormoon is onder andere betrokken bij groei, herstel en de stofwisseling.

Ook zijn slaap en het immuunsysteem nauw met elkaar verbonden. Het is alleen te eenvoudig om te zeggen dat je immuunsysteem uitsluitend tijdens diepe slaap wordt hersteld of dan op zijn sterkst is.

Herstel is geen proces dat alleen tijdens één specifieke slaapfase plaatsvindt. Ook je hersenen blijven tijdens diepe slaap actief. Ze staan dus niet uit en zijn ook niet simpelweg in volledige rust.

Diepe slaap wordt onder andere in verband gebracht met processen rondom geheugen en het verwerken van informatie.

De verschillende slaapstadia

Tijdens de nacht wisselen verschillende slaapstadia elkaar af.

N1, sluimerfase: dit is de overgang tussen wakker zijn en slapen. Je slaapt nog erg licht en kunt relatief gemakkelijk wakker worden.

N2, lichte slaap: je bent duidelijk in slaap. Je hartslag en ademhaling worden rustiger en in je hersenactiviteit zijn onder andere slaapspoeltjes en K complexen zichtbaar.

N3, diepe slaap: dit is het diepste stadium van de non REM slaap. Langzame hersengolven zijn kenmerkend en je bent doorgaans moeilijker wakker te maken.

REM slaap: tijdens REM slaap verandert de hersenactiviteit, bewegen je ogen snel en worden de meeste skeletspieren sterk geremd. Dromen komen vaak voor tijdens REM slaap, maar kunnen ook tijdens andere slaapstadia voorkomen.

Waarom is diepe slaap belangrijk?

Diepe slaap is belangrijk. Maar belangrijk betekent niet dat meer automatisch beter is. Je lichaam bepaalt grotendeels zelf hoeveel tijd het gedurende de nacht in de verschillende slaapstadia doorbrengt.

De hoeveelheid diepe slaap verschilt bovendien tussen mensen en verandert onder andere met leeftijd. Ook binnen dezelfde persoon kan de verdeling van slaapstadia van nacht tot nacht verschillen.

Je hoeft daarom niet iedere nacht een bepaald percentage diepe slaap te halen. Dat is vooral belangrijk wanneer je een smartwatch, ring of slaapapp gebruikt.

Heb ik te weinig diepe slaap?

Je smartwatch vertelt je dat je vannacht maar 45 minuten diepe slaap hebt gehad. Moet je je dan zorgen maken? Niet op basis van dat getal alleen.

Consumentenapparaten kunnen slaapstadia niet met dezelfde nauwkeurigheid vaststellen als een slaaponderzoek waarbij onder andere hersenactiviteit wordt gemeten.

Een lage score voor diepe slaap betekent daarom niet automatisch dat je lichaam onvoldoende heeft hersteld.

Ook hoe je je ’s ochtends voelt, vertelt niet precies hoeveel diepe slaap je hebt gehad. Je kunt je na een nacht slaap nog moe voelen door allerlei factoren, zonder dat een tekort aan diepe slaap daarvan aantoonbaar de oorzaak is.

Probeer daarom niet je slaap te beoordelen aan de hand van één percentage op je horloge.

Kun je meer diepe slaap krijgen?

Dit is waarschijnlijk de vraag die veel mensen uiteindelijk willen beantwoorden. Maar hier zit ook een risico. Wanneer je iedere avond probeert om zoveel mogelijk diepe slaap te krijgen, kan slaap iets worden waarop je wilt presteren.

Je gaat eerder naar bed, koopt supplementen, probeert allerlei slaapmiddelen of controleert iedere ochtend direct je slaapscore.

Dat is meestal niet nodig. Je kunt diepe slaap niet rechtstreeks afdwingen.

Wat je wel kunt doen, is voldoende ruimte geven aan normale slaap. Zorg voor voldoende tijd om te slapen, beweeg regelmatig, krijg overdag voldoende daglicht en kijk naar factoren waarvan je weet dat ze jouw slaap daadwerkelijk beïnvloeden.

Maar maak daar geen lange lijst met verplichte slaapregels van. Je lichaam kan slapen zonder dat jij iedere slaapfase hoeft te sturen.

Wanneer moet je verder kijken?

Een enkele nacht waarin je volgens je slaaptracker weinig diepe slaap hebt gehad, is geen reden om medische hulp te zoeken.

Het wordt relevanter wanneer je gedurende langere tijd slecht slaapt en daar overdag duidelijk last van hebt.

Misschien functioneer je nog wel, maar merk je dat concentreren steeds meer moeite kost, je minder energie hebt of sneller geïrriteerd raakt.

Of je loopt inmiddels echt op je tandvlees en merkt dat werken, autorijden, je gezin of andere dagelijkse activiteiten steeds moeilijker worden.

Dan is het verstandig om naar je slaapprobleem als geheel te kijken. Niet alleen naar de hoeveelheid diepe slaap.

Conclusie

Diepe slaap, N3, is een normaal en belangrijk onderdeel van je slaap.

Tijdens deze fase zijn langzame hersengolven kenmerkend, ben je meestal moeilijker wakker te maken en vinden verschillende processen plaats die betrokken zijn bij lichamelijk en cognitief herstel.

Maar diepe slaap is niet de enige slaap die telt. Je hebt lichte slaap, diepe slaap en REM slaap niet voor niets allemaal.

Je hoeft daarom niet te proberen zoveel mogelijk diepe slaap te verzamelen of iedere ochtend te controleren of je wel voldoende hebt gehaald.

Je lichaam regelt de verdeling van je slaapstadia grotendeels zelf.

Uiteindelijk is een perfecte verdeling van je slaapfasen niet het doel. Veel belangrijker is hoe je slaap zich over langere tijd ontwikkelt en hoe je overdag functioneert.