Wat is REM-slaap?

Wat is REM-slaap?

REM-slaap is een van de slaapstadia die je gedurende de nacht meerdere keren doorloopt. REM staat voor Rapid Eye Movement, vanwege de snelle oogbewegingen die tijdens deze slaapfase kunnen optreden.

REM-slaap wordt vaak droomslaap genoemd. Dat is begrijpelijk, omdat levendige dromen veel voorkomen tijdens de REM-slaap. Toch droom je niet uitsluitend tijdens deze fase. Ook tijdens andere slaapstadia kunnen dromen voorkomen.

Tijdens de REM-slaap zijn je hersenen relatief actief, terwijl de meeste spieren in je lichaam juist sterk worden geremd. Je ademhaling en hartslag kunnen wat onregelmatiger worden.

REM-slaap is dus geen moment waarop je hersenen simpelweg uitstaan. Er gebeurt juist behoorlijk veel.

Hoe verloopt REM-slaap gedurende de nacht?

Je slaap bestaat niet uit één lange periode van dezelfde soort slaap.

Gedurende de nacht wisselen verschillende slaapstadia elkaar af. Daarbij maken we grofweg onderscheid tussen NREM-slaap en REM-slaap.

Een slaapcyclus duurt gemiddeld ongeveer 90 minuten, maar dit is geen vast gegeven. De lengte kan gedurende de nacht en tussen personen verschillen.

Ook de verdeling van de slaapstadia verandert gedurende de nacht.

In het eerste deel van de nacht krijg je relatief veel diepe slaap. Naarmate de nacht vordert, neemt de hoeveelheid diepe slaap af en worden de periodes met REM-slaap meestal langer.

Bij gezonde volwassenen bestaat gemiddeld ongeveer 20 tot 25 procent van de totale slaaptijd uit REM-slaap. Dit percentage verschilt onder andere per leeftijd en persoon.

Wat gebeurt er tijdens REM-slaap?

Een opvallend kenmerk van REM-slaap is dat je hersenactiviteit op bepaalde punten lijkt op die tijdens het wakker zijn. Tegelijkertijd gebeurt er iets bijzonders met je spieren.

Tijdens REM-slaap wordt de activiteit van de meeste skeletspieren sterk onderdrukt. Dit wordt REM-atonia genoemd. Daardoor voer je de bewegingen uit je dromen normaal gesproken niet daadwerkelijk uit.

Je ademhalingsspieren blijven uiteraard functioneren en ook kleine bewegingen kunnen gewoon voorkomen.

Waarom hebben we REM-slaap nodig?

REM-slaap wordt in onderzoek in verband gebracht met verschillende processen in de hersenen, waaronder geheugen, leren en emotionele verwerking.

Toch moeten we hier voorzichtig mee zijn.

Je leest regelmatig dat REM-slaap dé fase is waarin emoties worden verwerkt, herinneringen worden opgeslagen of creativiteit ontstaat. Zo eenvoudig werkt slaap waarschijnlijk niet.

Ook andere slaapstadia spelen een rol bij geheugen, leren en herstel. Verschillende slaapstadia lijken verschillende en deels overlappende functies te hebben.

Het is daarom niet zinvol om één slaapfase als de belangrijkste of meest herstellende fase aan te wijzen.

Je hebt de verschillende onderdelen van je slaap nodig.

REM-slaap en dromen

REM-slaap staat vooral bekend om dromen.

Wanneer iemand tijdens REM-slaap wordt gewekt, is de kans relatief groot dat diegene een levendige en verhalende droom kan herinneren.

Maar ook tijdens NREM-slaap kunnen dromen voorkomen. Het idee dat dromen alleen tijdens REM-slaap plaatsvinden, klopt dus niet.

Waarom krijg je later in de nacht meer REM-slaap?

De verdeling van je slaap verandert vanzelf gedurende de nacht. In het begin van de nacht is de slaapdruk hoog. Daardoor krijg je relatief veel diepe slaap.

Later in de nacht neemt de hoeveelheid diepe slaap af en worden de perioden met REM-slaap doorgaans langer. Daarom kan structureel erg kort slapen invloed hebben op de normale verdeling van je slaapstadia.

Maar dat betekent niet dat je iedere ochtend moet gaan berekenen hoeveel REM-slaap je hebt gemist. Je lichaam regelt de verdeling van slaap voor een groot deel zelf.

Kun je te weinig REM-slaap krijgen?

Wanneer je structureel onvoldoende slaapt, kan ook de normale opbouw van je slaap worden beïnvloed.

Daarnaast kunnen bijvoorbeeld alcohol, bepaalde medicijnen en sommige slaapstoornissen invloed hebben op de slaaparchitectuur.

Een slechte nacht betekent niet automatisch dat je een gevaarlijk tekort aan REM-slaap hebt opgebouwd.

Je slaap varieert van nacht tot nacht en je lichaam kan de verdeling van slaapstadia gedeeltelijk aanpassen aan wat het nodig heeft.

Daar hoef je zelf niet voortdurend op te sturen.

Kun je je REM-slaap verbeteren?

Dit is eigenlijk niet de juiste vraag. Je hoeft REM-slaap niet afzonderlijk te optimaliseren. Je hoeft dus ook geen speciale supplementen, slaaptechnieken of avondroutine te gebruiken om meer REM-slaap te krijgen.

Wanneer je voldoende gelegenheid hebt om te slapen, je biologische ritme redelijk ondersteunt en er geen slaapstoornis of andere medische oorzaak speelt, regelt je lichaam de verdeling tussen lichte slaap, diepe slaap en REM-slaap grotendeels zelf.

Proberen één slaapfase te verbeteren kan juist voor onnodige slaapdruk zorgen. Je hoeft je slaap niet te managen alsof je iedere nacht bepaalde percentages moet halen.

Hoe betrouwbaar meet je smartwatch je REM-slaap?

Dit is belangrijk als je je slaap volgt met een smartwatch, ring of slaapapp.

Consumentenapparaten kunnen slaapduur en patronen over langere tijd soms redelijk inschatten, maar ze meten je hersenactiviteit niet op dezelfde manier als een slaaponderzoek.

Daardoor kunnen ze niet met dezelfde nauwkeurigheid bepalen wanneer je precies in lichte slaap, diepe slaap of REM-slaap zit.

Zie je dus in je app dat je maar 12 procent REM-slaap hebt gehad?

Raak daar niet direct van in de stress. Eén getal op je horloge vertelt je niet automatisch hoe goed of slecht je hebt geslapen.

Sterker nog, wanneer je iedere ochtend je slaapscore en slaapstadia controleert en daar conclusies aan verbindt, kan dat ervoor zorgen dat je juist meer met slapen bezig raakt.

Kijk daarom liever naar het grotere geheel.

• Hoe slaap je over een langere periode en vooral, hoe functioneer je overdag?
• Wanneer moet je verder kijken?

Af en toe slecht slapen of een afwijkende slaapscore op je smartwatch is geen reden om je zorgen te maken over je REM-slaap.

Heb je langere tijd problemen met inslapen, doorslapen of te vroeg wakker worden en merk je dat dit steeds meer invloed heeft op je dagelijks functioneren, dan is het wel verstandig om verder te kijken.

Dat geldt ook wanneer er aanwijzingen zijn voor een slaapstoornis, bijvoorbeeld wanneer iemand ademstops bij je waarneemt, je extreem slaperig bent overdag of opvallend gedrag vertoont tijdens je dromen.

Bespreek dergelijke klachten met je huisarts.

Conclusie

REM-slaap is een normaal en belangrijk onderdeel van je slaap.

Tijdens deze fase zijn je hersenen relatief actief, komen levendige dromen veel voor en wordt de activiteit van de meeste spieren tijdelijk sterk onderdrukt.

REM-slaap wordt onder andere in verband gebracht met geheugen, leren en emotionele verwerking. Maar het is te simpel om REM-slaap neer te zetten als dé belangrijkste fase voor mentaal herstel

Je slaap werkt als geheel. Daarom hoef je niet te proberen iedere nacht zoveel mogelijk REM-slaap te krijgen.

Geef jezelf voldoende gelegenheid om te slapen en laat je lichaam zoveel mogelijk zelf bepalen hoe die slaap wordt opgebouwd.

En geeft je smartwatch morgen aan dat je REM-slaap tegenviel?

Kijk dan vooral eerst naar hoe je je daadwerkelijk voelt en functioneert, voordat je van één slaapscore een probleem maakt.