Wat is de droom slaapfase (REM-slaap)?

Wat is de droomslaapfase, REM slaap?

Tijdens een normale nacht doorloop je verschillende slaapstadia. Een daarvan is de REM slaap, ook wel droomslaap genoemd.

REM staat voor Rapid Eye Movement. De naam verwijst naar de snelle oogbewegingen die tijdens deze slaapfase kunnen optreden.

REM slaap wordt vaak vooral gekoppeld aan dromen. Dat klopt voor een deel. Tijdens REM slaap komen vaak levendige en verhalende dromen voor. Maar dromen doe je niet alleen tijdens REM slaap. Ook in andere slaapstadia kunnen dromen voorkomen.

Wat is REM slaap?

REM slaap is een van de slaapstadia die gedurende de nacht meerdere keren terugkomt.

Tijdens REM slaap vertonen je hersenen relatief veel activiteit. Tegelijkertijd neemt de activiteit van veel skeletspieren sterk af. Dit wordt REM atonie genoemd.

Dat betekent overigens niet dat je lichaam volledig uitgeschakeld is. Je ademhaling en hartslag kunnen bijvoorbeeld juist wat onregelmatiger worden.

Ook bewegen je ogen tijdens deze fase regelmatig snel heen en weer. Daar komt de naam Rapid Eye Movement vandaan.

Wat gebeurt er tijdens REM slaap?

Tijdens REM slaap gebeuren verschillende dingen in je hersenen en lichaam.

Hersenactiviteit: je hersenen zijn tijdens REM slaap relatief actief. Verschillende hersengebieden die betrokken zijn bij onder andere emoties, geheugen en informatieverwerking laten tijdens deze fase karakteristieke activiteit zien.

Spieractiviteit: de activiteit van veel spieren wordt tijdens REM slaap sterk onderdrukt. Waarschijnlijk helpt dit voorkomen dat je veel bewegingen uit je dromen daadwerkelijk uitvoert.

Dromen: REM slaap wordt sterk geassocieerd met levendige dromen. Toch is REM slaap niet de enige slaapfase waarin je droomt.

Je kunt ook tijdens lichte en diepe slaap dromen. Dromen uit REM slaap zijn gemiddeld vaker levendig, emotioneel en verhalend en worden gemakkelijker herinnerd wanneer je tijdens of vlak na deze fase wakker wordt.

Hoe lang duurt REM slaap?

REM slaap komt meerdere keren per nacht voor.

In het eerste deel van de nacht zijn de perioden met REM slaap gemiddeld korter. Naarmate de nacht vordert, worden ze meestal langer. Daardoor bevindt een relatief groot deel van je REM slaap zich in het laatste gedeelte van de nacht.

Een slaapcyclus wordt vaak beschreven als ongeveer 90 minuten, maar dat is geen vaste waarde. De duur van slaapcycli verschilt tussen mensen en kan ook gedurende dezelfde nacht veranderen.

Je hoeft daarom niet te proberen precies in blokken van 90 minuten te slapen.

Waarom is REM slaap belangrijk?

REM slaap wordt in onderzoek in verband gebracht met verschillende processen in de hersenen.

Denk onder andere aan geheugen, leren en emotionele verwerking. Ook zijn er aanwijzingen dat REM slaap een rol speelt bij creativiteit en het leggen van nieuwe verbanden.

Maar dat betekent niet dat we iedere functie van REM slaap inmiddels precies begrijpen. Ook is het niet zo dat REM slaap verantwoordelijk is voor mentaal herstel en diepe slaap voor lichamelijk herstel.

De verschillende slaapstadia hebben ieder hun eigen kenmerken en functies en werken gedurende de nacht samen.

Dromen en emoties

Misschien herken je het dat onderwerpen waar je overdag mee bezig bent soms terugkomen in je dromen.

Tijdens REM slaap zijn hersengebieden die betrokken zijn bij emoties relatief actief. Er zijn aanwijzingen dat REM slaap en dromen betrokken zijn bij de verwerking van emotionele informatie.

Maar uit één droom kun je niet betrouwbaar afleiden wat er psychologisch met je aan de hand is.

Een nare droom betekent dus niet automatisch dat je te veel stress hebt. En een droom over een bepaalde gebeurtenis heeft niet automatisch een verborgen betekenis die je moet ontdekken.

De vier slaapstadia

Slaap wordt grofweg verdeeld in Non REM slaap en REM slaap. De Non REM slaap bestaat uit drie stadia.

Slaapstadium N1: dit is de overgang van wakker zijn naar slapen. Je slaap is nog licht en je bent relatief gemakkelijk wakker te maken.

Slaapstadium N2: de slaapt verder en wordt minder gevoelig voor je omgeving. Een groot gedeelte van een normale nacht bestaat uit dit slaapstadium.

Slaapstadium N3: dit noemen we diepe slaap of slow wave sleep. Deze slaap komt gemiddeld meer voor in het eerste gedeelte van de nacht.

REM slaap: tijdens deze fase zijn je hersenen relatief actief, neemt de activiteit van veel spieren sterk af en komen vaak levendige dromen voor. REM slaap neemt gemiddeld toe richting het einde van de nacht.

Wat gebeurt er als je weinig REM slaap krijgt?

Eén nacht met minder REM slaap betekent niet automatisch dat er iets mis is.

De hoeveelheid REM slaap verschilt van nacht tot nacht en wordt beïnvloed door verschillende factoren. Je lichaam kan de verdeling van slaapstadia bovendien zelf aanpassen.

Langdurige verstoring of beperking van slaap kan wel invloed hebben op processen waarbij REM slaap betrokken is. Maar het is lastig om klachten zoals vermoeidheid, concentratieproblemen of een slechte stemming uitsluitend toe te schrijven aan een tekort aan REM slaap.

Daarom hoef je ook niet zelf te proberen je REM slaap te optimaliseren.

Een smartwatch of slaapapp kan een schatting geven van je slaapstadia, maar kan niet met dezelfde betrouwbaarheid bepalen hoeveel REM slaap je hebt gehad als een slaaponderzoek waarbij onder andere hersenactiviteit wordt gemeten.

Kijk daarom niet alleen naar een getal of slaapscore. Veel belangrijker is hoe je slaap over langere tijd verloopt en hoe je overdag functioneert.

Conclusie

REM slaap is een normaal en belangrijk onderdeel van je slaap.

Tijdens deze fase zijn je hersenen relatief actief, neemt de activiteit van veel spieren sterk af en komen vaak levendige dromen voor. REM slaap wordt onder andere in verband gebracht met geheugen, leren en emotionele verwerking.

Maar REM slaap staat niet op zichzelf.

Ook lichte en diepe slaap hebben belangrijke functies. Gezonde slaap bestaat juist uit verschillende slaapstadia die elkaar gedurende de nacht vanzelf afwisselen.

Je hoeft daarom niet te streven naar een bepaald percentage REM slaap of iedere ochtend te controleren hoeveel minuten je ervan hebt gehad. Je lichaam regelt die verdeling grotendeels zelf.