Bedplassen

Bedplassen bij volwassenen

Bedplassen, ook wel nachtelijke enuresis genoemd, betekent dat je tijdens je slaap ongewild plast.

Bij kinderen komt bedplassen relatief vaak voor. Bij volwassenen komt het veel minder vaak voor. Het kan al vanaf de kinderjaren aanwezig zijn, maar ook opnieuw ontstaan nadat je langere tijd ’s nachts droog bent geweest.

Bedplassen kan vervelend zijn en schaamte veroorzaken. Toch is het belangrijk om het niet alleen als een slaapprobleem te bekijken. Zeker wanneer bedplassen op volwassen leeftijd ontstaat, kunnen verschillende lichamelijke factoren een rol spelen.

Wat gebeurt er bij bedplassen?

Normaal gesproken zorgen je blaas, urineproductie en het vermogen om wakker te worden samen ervoor dat je ’s nachts niet in bed plast. Bij bedplassen gaat ergens in dat samenspel iets anders.

Je blaas kan bijvoorbeeld ’s nachts meer urine bevatten dan hij aankan, je lichaam kan relatief veel urine produceren of je wordt niet wakker van het signaal van een volle blaas.

Bij volwassenen kunnen meerdere factoren tegelijkertijd een rol spelen. Daarom is het belangrijk om niet direct één oorzaak aan te wijzen.  Mogelijke oorzaken van bedplassen bij volwassenen

1. Niet wakker worden van een volle blaas

Een veelgehoorde verklaring is dat iemand een heel diepe slaper zou zijn. Maar slaapdiepte alleen verklaart niet waarom iemand niet wakker wordt.

Ook de manier waarop je hersenen reageren op het signaal van een volle blaas speelt een rol. Je kunt tijdens de nacht gewoon verschillende slaapfasen doorlopen en toch niet op tijd wakker worden van die aandrang.

2. Veel urine produceren tijdens de nacht

Normaal verandert de urineproductie gedurende de dag en nacht.

Bij sommige mensen wordt ’s nachts relatief veel urine geproduceerd. Wanneer deze hoeveelheid groter is dan wat de blaas kan opslaan, neemt de kans op bedplassen toe.

Veel drinken in de avond kan hieraan bijdragen, maar er kunnen ook andere oorzaken zijn.

3. Problemen met de blaas

Ook de functie en capaciteit van de blaas kunnen een rol spelen.

Wanneer je blaas relatief weinig urine kan opslaan of wanneer er andere problemen met de blaasfunctie zijn, kan dat bijdragen aan urineverlies tijdens de slaap.

4. Andere lichamelijke aandoeningen

Bedplassen bij volwassenen kan samenhangen met andere medische problemen.

Denk bijvoorbeeld aan aandoeningen van de urinewegen, diabetes, neurologische aandoeningen of problemen die invloed hebben op de blaas of urineproductie.

Ook slaapapneu kan in sommige situaties samenhangen met nachtelijke urineproblemen.

5. Medicatie en middelen

Sommige medicijnen kunnen invloed hebben op je urineproductie, blaasfunctie, slaap of het vermogen om wakker te worden.

Ook alcohol kan invloed hebben op zowel je slaap als je urineproductie.

Gebruik je medicatie en is het bedplassen daarna ontstaan of toegenomen, bespreek dit dan met je arts. Stop niet zelf met voorgeschreven medicatie.

Is bedplassen psychologisch?

Bedplassen wordt soms snel gekoppeld aan stress of psychische problemen. Zo eenvoudig ligt het niet.

Bij nachtelijke enuresis kunnen verschillende lichamelijke mechanismen een rol spelen. Het is daarom niet verstandig om bij een volwassene automatisch te concluderen dat stress, angst of een psychologisch probleem de oorzaak is.

Stress kan natuurlijk invloed hebben op hoe je slaapt en hoe je klachten ervaart, maar dat maakt bedplassen nog geen puur psychologisch probleem.

Wat kun je zelf doen?

Wat helpt, hangt sterk af van de oorzaak. Daarom bestaat er geen universele slaaptip waarmee bedplassen verdwijnt. Een aantal praktische maatregelen kan wel onderdeel zijn van de aanpak.

1. Kijk naar wat en wanneer je drinkt

Veel drinken vlak voor het slapengaan kan ervoor zorgen dat je blaas gedurende de nacht sneller vol raakt. Het kan daarom zinvol zijn om te kijken naar de verdeling van je vochtinname over de dag.

Dat betekent niet dat je zo weinig mogelijk moet drinken. Voldoende drinken gedurende de dag blijft belangrijk.

2. Ga voor het slapen naar het toilet

Voor het slapengaan naar het toilet gaan is een eenvoudige maatregel waarmee je met een lege blaas aan de nacht begint.

Verwacht alleen niet dat dit bij iedereen het probleem oplost. Wanneer bijvoorbeeld een hoge nachtelijke urineproductie of een ander medisch probleem meespeelt, is alleen voor het slapen plassen waarschijnlijk onvoldoende.

3. Houd een plasdagboek bij

Een plasdagboek kan veel informatie geven. Je houdt bijvoorbeeld bij wanneer en hoeveel je drinkt, wanneer je plast en wanneer het bedplassen voorkomt.

Zo kunnen patronen zichtbaar worden en krijgt een arts meer informatie om mogelijke oorzaken te onderzoeken. Het bijhouden van een plasdagboek maakt ook onderdeel uit van de beoordeling van nachtelijke urineproblemen.

4. Een plaswekker

Een plaswekker geeft een signaal zodra urine wordt gedetecteerd.

Het doel is om uiteindelijk eerder te leren reageren op een volle blaas. Een plaswekker wordt vooral veel gebruikt bij kinderen, maar kan ook bij jongeren en volwassenen worden toegepast. Thuisarts noemt de plaswekker en droogbedtraining als behandelopties voor jongeren en volwassenen. (Thuisarts)

Hoe wordt bedplassen bij volwassenen behandeld?

De behandeling hangt af van wat het bedplassen veroorzaakt. Daarom is het achterhalen van de oorzaak belangrijker dan zomaar verschillende oplossingen proberen.

Gedragsmatige behandeling: Afhankelijk van de situatie kunnen een plaswekker, droogbedtraining en veranderingen in drink- en plasgewoonten worden gebruikt.

Een plasdagboek kan helpen om te bepalen welke aanpak het meest logisch is. (Thuisarts)

Medicatie: In bepaalde situaties kan een arts medicatie voorschrijven.

Een voorbeeld is desmopressine, een middel dat de urineproductie kan verminderen. Of dit geschikt is, hangt af van de oorzaak en jouw gezondheidssituatie.

Medicatie tegen bedplassen moet daarom altijd in overleg met een arts worden gebruikt.

Behandeling van een onderliggende oorzaak: Wanneer een andere aandoening bijdraagt aan het bedplassen, richt de behandeling zich waar mogelijk op die oorzaak.

Dat is precies waarom nieuw ontstaan bedplassen bij volwassenen niet alleen moet worden opgelost met minder drinken of een andere slaaproutine.

Wanneer moet je naar de huisarts?

Heb je als volwassene regelmatig last van bedplassen, bespreek dit dan met je huisarts. Dat is extra belangrijk wanneer je vroeger wel droog was en plotseling weer in bed plast, of wanneer je daarnaast andere klachten hebt.

Denk aan veel dorst, opvallend vaak plassen, pijn bij het plassen, urineverlies overdag, problemen met uitplassen of andere nieuwe lichamelijke klachten.

Je huisarts kan samen met jou onderzoeken welke factoren een rol kunnen spelen en of verder onderzoek nodig is.

Conclusie

Bedplassen bij volwassenen is meer dan simpelweg te diep slapen.

Je urineproductie, blaasfunctie, het wakker worden van een volle blaas, medicatie en verschillende lichamelijke aandoeningen kunnen allemaal een rol spelen.

Daarom heeft het weinig zin om jezelf alleen maar te dwingen minder te drinken, beter te slapen of vaker naar het toilet te gaan zonder te weten wat er aan de hand is.

Heb je er regelmatig last van, laat dan eerst onderzoeken wat erachter zit. Vanuit daar kan gericht worden gekeken welke behandeling bij jouw situatie past.