Wat is Midazolam?

Wat is midazolam (Dormicum)?

Midazolam, onder andere bekend onder de merknaam Dormicum, is een kortwerkend geneesmiddel uit de groep benzodiazepinen.

Het heeft een sterk dempende werking op het centrale zenuwstelsel en wordt vooral gebruikt voor sedatie rondom medische onderzoeken en ingrepen, bij anesthesie en in bepaalde acute situaties, zoals langdurige epileptische aanvallen.

Midazolam kan ook slaperigheid veroorzaken. Het middel heeft daarom in sommige situaties een toepassing gehad bij ernstige slapeloosheid, maar het is geen gebruikelijke structurele behandeling voor slaapproblemen.

Hoe werkt midazolam?

Midazolam versterkt de werking van GABA in de hersenen.

GABA is een neurotransmitter die de activiteit van zenuwcellen afremt. Door deze werking heeft midazolam onder andere een sederend, angstverminderend, spierontspannend en anti-epileptisch effect.

Daarnaast kan midazolam ervoor zorgen dat je je gebeurtenissen rondom de periode waarin het middel werkt minder goed herinnert. Dat effect kan juist gewenst zijn wanneer het middel bij bepaalde medische ingrepen wordt gebruikt.

Midazolam bij medische ingrepen

Een belangrijke toepassing van midazolam is sedatie.

Het kan bijvoorbeeld voor of tijdens een medisch onderzoek of een medische ingreep worden toegediend om iemand slaperig en minder bewust van de omgeving te maken.

Sedatie is niet hetzelfde als pijnstilling. 

Midazolam is zelf geen pijnstiller. Wanneer tijdens een medische ingreep ook pijnstilling nodig is, kunnen daarvoor andere geneesmiddelen worden gebruikt.

Midazolam bij epilepsie

Midazolam kan ook worden gebruikt bij bepaalde acute epileptische aanvallen.

Het remt de overmatige activiteit van zenuwcellen en kan daardoor helpen om een langdurige epileptische aanval te stoppen.

Dit is een andere toepassing dan het gebruik van benzodiazepinen bij slaap en moet daar niet mee worden verward.

Midazolam en slaap

Omdat midazolam sterk sederend werkt, kan het slaperigheid veroorzaken en het inslapen bevorderen. Dat betekent niet dat het middel natuurlijke slaap herstelt of de oorzaak van langdurige slapeloosheid behandelt.

Slaap is namelijk geen toestand waarbij de hersenen simpelweg worden uitgeschakeld.

Natuurlijke slaap bestaat uit verschillende slaapfasen die gedurende de nacht meerdere keren worden doorlopen. Een geneesmiddel dat het centrale zenuwstelsel sterk onderdrukt, is daarom niet hetzelfde als het herstellen van de processen die normale slaap mogelijk maken.

Bij langdurige slapeloosheid kunnen bovendien verschillende factoren het slaapprobleem in stand houden.

Denk bijvoorbeeld aan spanning rondom slaap, langer in bed liggen, slaap proberen in te halen, overdag slapen, voortdurend controleren hoe je hebt geslapen of steeds harder proberen om slaap af te dwingen.

Midazolam verandert deze onderliggende processen niet automatisch.

Risico’s en bijwerkingen van midazolam

Midazolam kan verschillende bijwerkingen veroorzaken. Denk bijvoorbeeld aan:

•  slaperigheid en sufheid
• verminderde alertheid
• geheugenproblemen
• duizeligheid
• verminderde coördinatie
• verwardheid

Een belangrijk risico is onderdrukking van de ademhaling. Dit risico is vooral relevant bij hogere doseringen en wanneer midazolam wordt gecombineerd met andere middelen die het centrale zenuwstelsel onderdrukken.

Daarom wordt midazolam bij medische sedatie zorgvuldig gedoseerd en wordt de patiënt gecontroleerd. Zoals bij andere benzodiazepinen kunnen bij herhaald gebruik ook tolerantie en lichamelijke afhankelijkheid ontstaan.

Gebruik midazolam daarom alleen zoals het door een arts is voorgeschreven.

Gebruik je het middel al langere tijd en wil je minderen of stoppen? Doe dit dan niet zomaar op eigen initiatief, maar bespreek dit met je arts.

Midazolam is geen oplossing voor langdurige slapeloosheid

Wanneer je af en toe slecht slaapt, betekent dat niet direct dat er iets mis is met je slaap. Een aantal slechte nachten kan bij het leven horen en slaap kan zich daarna vanzelf weer herstellen.

Wanneer je weken of maanden slecht slaapt en daar overdag last van krijgt, ligt dat anders.

Misschien lukt het nog om te werken en je dagelijkse dingen te doen, maar kost alles steeds meer energie en merk je dat concentreren moeilijker wordt of dat je sneller geïrriteerd bent.

Of misschien ben je inmiddels zo uitgeput dat werken, zorgen voor je gezin of andere dagelijkse activiteiten steeds moeilijker worden.

Dan is het belangrijk om verder te kijken dan alleen naar een middel dat je slaperig maakt. Bij langdurige slapeloosheid is cognitieve gedragstherapie voor insomnie, CGT-I, een bewezen effectieve behandeling.

Daarbij wordt gekeken naar de processen en gedragingen die ervoor zorgen dat slecht slapen blijft bestaan.

Conclusie

Midazolam is een kortwerkend benzodiazepine met een sterk sederende werking.

Het middel heeft belangrijke medische toepassingen, onder andere bij sedatie rondom medische ingrepen en bij bepaalde acute epileptische aanvallen.

Dat midazolam iemand slaperig of minder bewust kan maken, betekent niet dat het daarmee een structurele behandeling voor slapeloosheid is.

Daarnaast kan midazolam belangrijke bijwerkingen hebben en kunnen bij herhaald gebruik tolerantie en lichamelijke afhankelijkheid ontstaan.

Midazolam hoort daarom alleen gebruikt te worden op medische indicatie en volgens het voorschrift van een arts.

Wanneer je langdurig slecht slaapt, is het belangrijker om te onderzoeken wat ervoor zorgt dat het slaapprobleem blijft bestaan.

Iemand sederen is iets anders dan de processen herstellen waardoor natuurlijke slaap weer zoveel mogelijk vanzelf kan ontstaan.